Vuurwerkangst bij honden

Wat wordt bedoelt met angst?
Angst is een normale reactie op gevaar of dreiging. Zonder angst zouden we niet kunnen overleven. Dit geldt voor elk levend wezen, dus ook voor de hond. Een hond zonder angst voor verkeer zou geen gevaar zien in een rijdende auto er zo onder kunnen lopen. Ook angst voor vuur is een normale angst. In de natuur betekenen harde geluiden mogelijk gevaar, denk aan hevig onweer of aan aardbevingen.

Wanneer spreken we dan van angst als probleem?
Wanneer angst ontstaat terwijl de situatie, persoon, object of geluid ongevaarlijk is. De context van de emotie "angst" en de situatie is dan niet correct. De angst heeft de biologische functie van bescherming dan niet meer. Het verhindert de hond nu de dingen te doen die hij wil doen, het werkt zelfbeperkend. Wanneer de stimulus weggehaald wordt kan het dier weer normaal functioneren. Dit mag simpel klinken: veel stimuli waarop een hond abnormale angstreacties ontwikkeld worden door mensen als vanzelfsprekend gevonden. Het vermijden daarvan is niet gemakkelijk voor een gedomesticeerde hond. De angstveroorzakende stimulus blijft en er is geen zicht op het eindigen daarvan. In veel gevallen blijft de hond in staat van angst, terwijl de mensen om hem heen geen notie daarvan hebben.
Honden hebben een gehoor wat anders werkt dan bij mensen. Zij horen beter en ook hogere tonen die wij niet of moeilijk kunnen waarnemen. De voor ons gewone huishoudelijke geluiden kunnen voor een hond angstaanjagend of irriterend zijn: bijv. De stofzuiger, haarföhn, magnetron, vaatwasser of was -droger machine, bladblazer, bosmaaier enz.

Wat is een fobie?
In tegenstelling tot angst doet een fobie niets om het dier te helpen overleven.
Een fobie is een staat waarin het niet mogelijk is om zich aan te passen, ver van de garantie van veiligheid van het individu. Het kan stressvol, irriterend en ziekmakend zijn.
Bijvoorbeeld: een persoon (of dier) met een angst voor auto's zal niet de weg oversteken wanneer er verkeer dichtbij is.
Iemand met een fobie voor auto's zal weigeren ergens een straat over te steken als er verkeer is binnen gehoorsafstand.
Dit is dan ook niet bespreekbaar voor hem!
Anders dan beschermen voor kwaad beperken fobieën de normale deelname aan activiteiten en kunnen uiteindelijk het niet meer genieten van het leven betekenen.
De twee belangrijkste kenmerken van fobische reacties zijn de intensiteit en de tijdsduur.
De fobische reacties kunnen variëren tussen de individuele honden. Sommige bevriezen (verstijven), vluchten of verschuilen zich.
De gemeenschappelijke factor is dat in alle situaties de reactie enorm is en niet in verhouding staat tot wat er werkelijk gebeurd. En het zal lang duren voordat het dier hersteld.
Fobieën kunnen ook maken dat het dier voor andere dingen angstig wordt. Dit wordt generaliseren genoemd. Deze dingen zijn niet gerelateerd aan waar het dier oorspronkelijk bang voor was maar geven wel dezelfde angstreactie.
Dit komt omdat honden de dingen gemakkelijk met elkaar associëren.
Enkele voorbeelden:

• De locatie waar het dier geschrokken is van een knal - de hond wordt ook bang op de locatie wanneer er geen knal te horen is.
• De weersomstandigheden - het donker worden of een harde regenbui geeft de verwachting van onweer.
• De mensen of dieren die erbij aanwezig waren worden nu ook beangstigend.

Het belang van de introductie van geluiden in de puppytijd.
Wanneer pups tussen de 6 en 10 weken op een verstandige manier gewend zijn aan een hele reeks van geluiden zullen zij in de volwassenheid minder gevoelig zijn voor geluiden in de omgeving en leren niet terzake doende geluiden te negeren.

Erfelijke factoren en rol moederhond.
Erfelijkheid kan een rol spelen bij het gevoeliger zijn voor angst. Bepaalde rassen en ook bepaalde lijnen binnen een ras kunnen gevoeliger voor angst zijn.
Wanneer een moederhond angstig is voor harde geluiden en veel stress ervaart kan zij dit doorgeven aan de pups tijdens de dracht. Pups in een nest leren van de moederhond wat normaal is en waar je voorzichtig voor moet zijn. Het is daarom van belang de pups in het nest te wennen aan harde geluiden in afwezigheid van de (angstige) moederhond.

De rol van de eigenaar.
Vaak speelt (onbedoeld) de eigenaar van de hond een rol bij het ontwikkelen van angst.
Troosten - De hond is geschrokken van een knal - de eigenaar probeert de hond gerust te stellen door hem te aaien of met de stem. De hond wordt bevestigd in zijn gedachten dat het is een gevaarlijke situatie is.
Vluchten - De eigenaar gaat na het horen van een knal, direct met de hond naar huis.
Conflictsignalen onbewust afgegeven door de eigenaar - Het kan zijn dat een eigenaar zelf angst heeft voor knallen en dit overbrengt op de hond. De conflictsignalen van de eigenaar worden waargenomen door de hond.
Straffen van de hond bij angst - Wanneer de eigenaar de hond straft voor angstig gedrag zal de fobie erger worden door de pijn en de context angst voor geluid.
Belonen van de fobische reactie - Wanneer de eigenaar de hond laat zitten om hem onder controle te houden terwijl hij angstig is en de hond beloont voor "zit". Omdat de hond dus eigenlijk voor angstig gedrag wordt beloond neemt de fobie toe.

Verbergen - verschuilen
Veel honden willen zich verstoppen in een angstige situatie.( onder een bank of in een bench met een deken erover, bijv.) Het effect kan zijn dat de hond zo met zijn angst kan omgaan. Wanneer een hond zich wil verschuilen maar het is niet mogelijk om van de angstige prikkel weg te komen kan de angst nog meer toenemen.(graven in de vloer bijv.)
In sommige gevallen kan het dus nuttig zijn dat de hond vrijwillig een veilige plaats kan opzoeken. Dus nooit een hond dwingen om op een bepaalde plaats te gaan.

Een andere hond erbij?
Soms denken mensen dat een andere hond welke geen angstig gedrag vertoont bij vuurwerk of onweer een positieve invloed kan hebben op de hond met een angstfobie.
Het is echter waarschijnlijker dat het omgekeerde het geval is. De nieuwe hond zal reageren op de angstige hond welke hem "verteld" met zijn angstgedrag dat er iets bedreigends plaatsvindt. Liever eerst het probleem oplossen met de angstige hond en daarna een andere hond erbij nemen.

Hoe kunnen we angst en stress herkennen bij honden?
Er is een reeks aan lichamelijke en gedragssignalen bekend bij stress en angst bij honden. Hier worden de bekendste signalen en gedragingen genoemd. De signalen en het gedrag moeten altijd in de juiste context worden gezien en kunnen per individu verschillen.

• Bibberen of trillen
• Hijgen
• Diaree
• Vaak urineren
• Allergische reacties door verminderde weerstand.
• Vachtproblemen zoals: plotseling uitvallen van de vacht, plotselinge roos.
• Gebrek aan eetlust of juist eetverslaving
• Stereotype gedrag zoals: Op en neer lopen, staart najagen
• Zelf verminking zoals bijten in het lichaam (poten, flanken, staart), Uittrekken van de vacht.
• Vernielen
• Uitschudden van de vacht.
• Piepen
• Monotoon blaffen.

Kalmerende signalen
Deze signalen zijn gedragingen die een hond vertoont buiten de context zoals je zou verwachten. Een voorbeeld is geeuwen in een situatie waarin druk op de hond wordt gelegd. Normaal geeuwt een hond wanneer hij wakker wordt uit een diepe slaap.
Een hond vertoont kalmerende signalen wanneer hij onzeker en/of gestrest is en wanneer er te veel van hem wordt gevraagd of wanneer hij iets niet begrijpt.
Het doel kan zijn zichzelf of de ander (soortgenoot of mens) te kalmeren.

Herkennen van kalmerende signalenen.
De meest voorkomende kalmerende signalen zijn:
Geeuwen - knipperen met de ogen, likken over de neus, Hoofd wegdraaien, rug toekeren - staand of zittend, snuffelen, een speelboog maken, Voorpoot opheffen.

De lichaamshouding van de hond zal veranderen wanneer hij angstig wordt.

• een lage lichaamshouding
• oren naar achteren
• staart zeer laag of tussen de poten geklemd

Het gedrag van de hond kan veranderen:

• Hij zoekt steun bij de eigenaar
• Rusteloos gedrag zoals op en neer lopen
• Over attent op de omgeving
• De hond wil vluchten

Is angst voor geluiden op te lossen?
Het is van een aantal dingen afhankelijk of angst voor vuurwerk kan verminderen of helemaal kan verdwijnen.

Medische oorzaak uitsluiten:
De dierenarts.
Het is belangrijk om eerst met uw hond naar de dierenarts te gaan om zeker te weten dat het dier gezond is. Er kunnen mogelijk ziektes zijn die de hond onzeker maken, er kan pijn zijn door een ziekte aan het gehoorsorgaan.

Behandelen van de emotionele toestand van het dier.
Een Bach bloesem dierenconsulent behandelt de emoties van het dier. Omdat bij vuurwerkangst emoties een grote rol spelen kan een hond veel baat hebben bij Bach bloesems.
Bij het samenstellen van een behandelflesje wordt gekeken naar het individu. Dit betekent dat bij het zoeken naar de juiste Bach bloesems onder andere wordt gekeken naar:

• het karakter van de hond, is de hond verlegen of bang voor meerdere dingen.
• of de hond schrikachtig is in het dagelijks leven.
• hoe lang de angst voor harde geluiden bestaat.
• wanneer in het leven van de hond de angst is begonnen en hoe het verloop ervan is.
• de leeftijd van de hond, betreft het een pup of een oude hond, die nooit bang is geweest voor vuurwerk en plotseling bang wordt voor harde geluiden.
• of de hond een traumatische ervaring heeft opgedaan met vuurwerk.
• hoe de hond zich gedraagt bij het horen, zien of ruiken van vuurwerk.

Eerste hulp bij angst.
Rescue Remedy ( combinatie van 5 BBR) is ontwikkeld voor trauma's en kan vlak voor het vuurwerk gegeven worden of tijdens een trauma. Ook voor het begin van - en tijdens gedragstherapie kan Rescue remedies gegeven worden. Tijdens de jaarwisseling kunnen Rescue remedies in de waterbak van de hond worden gedaan.

Hoewel Rescue remedies goed kunnen worden ingezet bij vuurwerkangst is het verstandig om ook Bach bloesems voor het individuele dier te kiezen.

Gedragstherapie en vuurwerktraining.
Een gedragstherapeut voor honden kan u helpen in de leerprocessen die de hond heeft opgedaan bij het ontwikkelen van zijn angst. Omdat u als eigenaar mogelijk (onbewust) invloed heeft op de ontwikkeling van de angst is het zinvol om te weten hoe u met de angst van de hond om moet gaan.

Met een pup of jonge hond die niet angstig is of nog moet kennismaken met harde geluiden kunt u overwegen naar een goed begeleide vuurwerktraining te gaan. Omdat het socialisatie betreft is het belangrijk dat een hond er van pup af aan went aan allerlei harde geluiden op een geleidelijke en positieve manier.
Twijfelt u of uw hond angst heeft voor geluiden? Dan is het verstandig om eerst een deskundige te raadplegen. Wanneer de hond toch onzeker of bang is kan een vuurwerktraining de angst juist verergeren!
Wanneer de hond angstig is bij harde geluiden is het verstandig om voor privé begeleiding te kiezen.

Een combinatie van gedragstherapie en een behandeling met Bach Bloesems geeft kans op een goed resultaat.

Ander dieren.
Het betreft hier een stuk over vuurwerkangst voor honden. Natuurlijk zijn paarden, katten, konijnen ook te helpen met Bach bloesems wanneer zij angstig zijn voor vuurwerk.
Het is verstandig om altijd Rescue remedies in huis te hebben voor de eerste hulp bij angst en stress.

Trudie Rutten
Bach Bloesem dierenconsulent
Kynologisch gedragstherapeut.